Buurttuincafé 5 @ Het Landhuis: 'de autonome buurttuin'

Buurttuincafé 5 @ Het Landhuis: 'de autonome buurttuin'

Op vrijdag 30 september vond er een zeer constructief buurtmoestuincafé plaats op de terreinen van buurtmoestuin ‘De Warmoezeniers’, die horen bij autonoom centrum ‘Het Landhuis’, in de Warmoezeniersweg.  Hier het verslag van deze boeiende buurttuinavond...

Buurttuin vs beton: 1-0

Vlakbij het oefencomplex van KAA Gent ligt een pittoreske buurttuin.  De tuin ligt op een vochtig terrein waar voorheen een kleinschalige bioboerderij was gevestigd.  Vanaf 2013 is de buurtmoestuinwerking er op kruissnelheid gekomen.  Sindsdien is deze op een organische manier verder gegroeid.  Er tuinieren nu zo’n 40-tal gezinnen van diverse origine.

Het vrijwaren van de plek ging niet zonder slag of stoot – het was immers een hele strijd om te voorkomen dat de tuin / boomgaard zou moeten wijken voor beton, asfalt en parking.  Gelukkig kon alles er uiteindelijk toch blijven verder groeien en bloeien.

De autonome buurttuin

De deelnemers stroomden met mondjesmaat binnen tijdens de korte rondleiding langs de tuintjes, tot we uiteindelijk met een 15-tal mensen aan het café-gedeelte konden beginnen.

Er waren 6 Gentse buurttuinen vertegenwoordigd: Het Landhuis, Het Drakennest, De Tuin van Heden, De Bijgaard, De Tolparkieten en Uco Den Hof.  Het hoofdthema van de avond was ‘de autonome buurttuin’.  Dit thema werd benaderd aan de hand van 3 verschillende aspecten: organisatie, inrichting en financieel.

Organisatie

Dit aspect van het verhaal werd het meest uitvoerig besproken.  Het bleek al snel dat veel buurttuinen op organisatorisch vlak op dezelfde uitdaging botsen: voldoende geëngageerde mensen vinden die het project draaiende kunnen houden zonder dat al het werk steeds op dezelfde schouders terecht komt.

Als mini-samenleving kent ook een buurttuin lasten en lusten.  Als deze gelijkmatig verdeeld kunnen worden, houden de sleutelfiguren in de kerngroep het langer vol, want dan is er voldoende tijd voor hen om ook aan het tuinieren toe te slaan.  Vaak zijn het de overkoepelende, de administratieve of de collectieve taken die steeds op dezelfde personen terecht komen.  Hier enkele mogelijke tips om hier mee om te gaan..

“De modulaire moestuin”

Jeukende moestuinvingers willen er het liefst meteen in vliegen.  Enerzijds zorgt dat er voor dat er heel snel resultaten zijn, wat als een magneet kan werken op het aantrekken van nieuwe tuiniers, maar anderzijds kan dit ook leiden tot teleurstellingen en frustraties wanneer de administratieve en organisatorische taken niet evenredig verdeeld zijn.  Omgekeerd kan het vooraf ontwikkelen van een gezamenlijke visie met de initiële kerngroep soms veel tijd en vergaderingen vergen, wat dan ook weer demotiverend kan werken voor wie er meteen wil in vliegen.

Een andere optie is klein en eenvoudig beginnen, zodat er al een oogstje is dat onder de kerngroep kan verdeeld worden én zodat er nog tijd en energie over blijft om ondertussen te dromen, een visie uit te werken en hiermee potentiële medetuiniers uit te nodigen.  Later kun je de tuin altijd nog modulair uitbreiden.

Elke startsituatie is anders.  Probeer er daarom voor te zorgen dat iedereen uit de kerngroep minstens kan doen wat hij/zij graag doet en waar die goed in is.  De taken die dan nog overblijven kunnen gelijkmatig verdeeld worden.

“Voor niets gaat de zon op”

In een ideale wereld neemt iedereen spontaan de taken op die hij ziet om het geheel te ondersteunen.  Omdat de wereld echter niet ideaal is, zullen sommige mensen dit spontaan doen, terwijl anderen hiervoor een duwtje in de rug nodig hebben.  Zonder dit duwtje loop je het gevaar te verzeilen in een oeverloos trekken en sleuren om mensen mee te krijgen.

Zit de juiste persoon op de juiste plek?  Werken we op een haalbare schaal (tijd!), of moeten we downsizen, ons team vergroten of zelfs stoppen?  Wat kan wél én doe ik graag?   

Het werken met betaald lidmaatschap, met daaraan gekoppeld enkele voorwaarden, kan helpen om te starten met een stevige, breed gedragen basis.

Mogelijke voorwaarden zijn: het volgen van vormingen; zich engageren om collectieve taken op te nemen, bv. via deelname aan 1 of meerdere werkgroepen (werkt pas wanneer er een grotere groep tuiniers is) of via een beurtrolsysteem (voor vaak terugkerende taken zoals bv. water geven).  Het kan interessant zijn om in een beurtrolsysteem steeds een ‘back-up’-persoon te voorzien.  Veel buurttuinen werken met gezamenlijke documenten in ‘de cloud’ (google drive, onedrive, asana, … e.a. tools).

“Papiertuiniers en tuinhoppers”

Misschien zijn er mensen in de buurt van jouw tuin die het moestuingebeuren wel een warm hart toedragen, maar die het tuinieren zelf liever aan iemand anders over laten.  Misschien houden zij wel van de uitdaging om een vergadering in goede banen te leiden; om promo te maken voor activiteiten; om subsidiedossiers uit te pluizen en in te vullen; om de facebookpagina te voorzien van leuke foto’s…  Misschien zijn er ook wel mensen in het Gentse die graag zouden ‘tuinhoppen’: meehelpen aan de ontwikkeling van verschillende tuinen, eventueel in ruil voor een beetje lekkere verse oogst?..

“Delegeren, delegeren, wie zijn best doet, zal het leren”

Wanneer een buurttuin gedurende langere tijd door 1 of enkele personen wordt getrokken, bestaat de kans dat de andere tuiniers misschien wel willen meehelpen, maar niet weten hoe of wat zij kunnen doen. 

Om dit te voorkomen of te verhelpen, kan het een grote hulp zijn om alle taken zorgvuldig en duidelijk afgelijnd uit te schrijven.  Dit doe je best al ruim voordat je voelt dat de tijd begint te dringen om de taak door te geven.

bv: water geven doe je in deze situatie, op dat moment van de dag, je geeft zoveel, je haalt het in die ton, je vind de gieter op die plek, je zet alles achteraf terug op z’n plaats, je vinkt je taak af / vult ze in op het bord of in het logboek..

Wat ook een goede hulp kan zijn, zeker bij collectieve taken op het terrein, is een bord met to do’s.  Iedereen kan dit bord aanvullen.  Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid om alles af te werken.

“Fouten oogsten”

Moestuinieren bestaat voor een groot deel uit ‘trial and error’: je leert het meest uit je fouten.  Niets belet je echter om ook te leren uit de fouten van anderen.  Deze fouten hebben geleid tot de ontwikkeling van diverse succesvolle moestuinsystemen.

Het helpt enorm wanneer alle tuiniers enige basiskennis van moestuinieren hebben.  Dit voorkomt onnodige teleurstellingen en werkt motiverend om verder te doen, wat de continuïteit van de moestuin ten goede komt.

Zeker in een beginnende samentuin is het belangrijk dat iedereen aan hetzelfde zeel trekt i.p.v. verschillende benaderingswijzen door elkaar te gebruiken.  Een vorming volgen samen met je medetuiniers kan hier een uitweg bieden.  Bovendien draagt dit bij tot de groepsdynamiek – een vaak onderbelicht maar essentieel aspect van de buurtmoestuin!

 

Inrichting

De manier waarop je infrastructuur & je logistiek georganiseerd is kan je tuin enorm veel tijd, geld en moeite besparen. 

Waar vooral veel behoefte aan lijkt te zijn is een “vraag/aanbod” – systeem.  Dit kan o.a. een plaats vinden op dit forum (https://gentengarde.stad.gent/vraag-en-aanbod).

Daarnaast kunnen de verschillende buurttuinen natuurlijk ook rechtstreeks contact opnemen met elkaar om tips uit te wisselen over wat je waar vindt.

Een ander voorstel is om een soort ‘FAQ’-database op dit forum te zetten (bv. waar vind je paletten, waar vind je karton, waar vind je cubitainers, hoe kun je waterbesparend tuinieren, …).  Dit zijn vragen die vaak terug komen.  Bovendien kunnen de verschillende reststromen zo optimaal benut worden.

Financiële autonomie

Een buurttuin opzetten en draaiende houden vraagt de nodige input.  Dit is enerzijds financieel, anderzijds bestaat deze input ook uit zaden, planten, materialen, …

Enkele interessante ideeën en voorstellen kwamen naar voor tijdens het café:

Contactlijst

Verantwoordelijken uit de verschillende buurttuinen kunnen elkaar zo rechtstreeks contacteren om zaken te ruilen, te delen, uit te wisselen, …

Profiel op forum Gent en Garde

Zet je buurttuin in de kijker, trek nieuwe medewerkers of tuiniers aan, deel je vraag en aanbod (planten, zaden, materialen, gereedschap, …)

“buurttuin-drive”

Gezamenlijke online deelplek: spreadsheets met afspraken; voorbeelden van huishoudelijke reglementen; voorbeelden van ingevulde én goedgekeurde subsidiedossiers; gedeelde agenda voor gezamenlijke evenementen en om te vermijden dat de verschillende tuinen elkaar beconcurreren…  

“adopt-a-seed”

Het idee: elke buurttuin ‘adopteert’ 1 of meer groentenrassen en teelt voldoende zaden om uit te wisselen met de andere buurttuinen.  Welke tuin welke rassen teelt, kan samengebracht worden in een online spreadsheet.  Dit concept kan geleidelijk aan verder groeien naarmate de kennis van zaadteelt toeneemt.  In deze forumpost vind je alvast wat informatie: https://gentengarde.stad.gent/groepen/buurtmoestuinbegeleiding/nieuws/over-pastinaakzaad-en-gentse-groentenrassen

Gezamenlijke evenementen

 Samenwerkdagen: mensen uit diverse buurttuinen komen elke maand eens een paar uur meewerken bij 1 van hun collega’s voor grotere werkzaamheden.  Dit biedt naast een hoog ‘vele-handen-maken-licht-werk’-gehalte ook nog een extra kans om elkaar te ontmoeten en ideeën, ervaringen.. uit te wisselen.

Zadenruilbeurs: om o.a. de zelfgeteelde zaden uit te wisselen.

Subsidielijst

Allerlei mogelijke subsidies op een rijtje op 1 plek op het forum.  Check zeker eens deze link: https://gentengarde.stad.gent/groepen/buurtmoestuinbegeleiding/nieuws/financieringsmogelijkheden-1

Benefiet

Feestjes; verkoop; … organiseren om de kas te spijzen. 

Samenaankoop

Zaden (maar wellicht ook allerlei andere zaken) kunnen eventueel ook samen aangekocht worden door verschillende buurt- en schooltuinen samen.  Dit kan bv. tijdens de biozadenactie van Velt, meestal begin december.

Conclusie

De vele voordelen van een sterkere samenwerking tussen de verschillende Gentse buurtmoestuinen beginnen steeds duidelijker te worden, en de bereidheid om daar ook werkelijk iets mee te doen groeit.  Wordt ongetwijfeld vervolgd!

 

 

Buurtmoestuinbegeleiding

35 leden
sinds 18/06/2015
Buurtmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen jullie ervaringen, ideeën, tips... uitwisselen met de andere buurtinitiatieven die we begeleidden vanuit Stad Gent. Ook kunnen er eventueel afspraken gemaakt worden rond samenaankopen, gedeeld gebruik van materiaal, uitwisseling van kennis en vaardigheden... Laat je gaan, en zet zeker ook je project op de kaart!

Willen jullie ook een buurtmoestuin opstarten of moestuinbegeleiding krijgen? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.

 


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!