De Hoorn des Overvloeds

De Hoorn des Overvloeds

Een goed georganiseerde moestuin heeft altijd wel iets 'te oogst', maar in augustus komen er vele dingen samen.  Een goed teeltplan helpt je al stevig op weg om 'overschotten' te vermijden, maar als het je, als overijverig tuinier, toch blijft overkomen dat je te veel geteeld hebt, hieronder enkele tips...

 

Fruit:

 

pruimen, appelen, peren, bramen, wijnbessen, herfstframbozen, vlier, kruisbessen, bosbessen, druiven, ... 

 

Hoe bewaren? 

 

De meeste fruitsoorten die afrijpen in augustus, inclusief de vroege appel- en peerrassen, laten zich doorgaans niet goed bewaren.  Waar appelrassen als Kalvijntje of Alkemene nog 1 of 2 weken bewaren op kamertemperatuur, kunnen bramen buiten de koeling zelfs al na 1 dag beginnen schimmelen.  Goed plannen en meteen verwerken dus!  Gelukkig zijn er 1001 opties:

 

  • chutney: zoet-zuur-pikant, vooral lekker met appel, peer, pruim
  • confituur: zoet of zoet met een smaakje, alle bessen zijn geschikt
  • gelei: vooral van pithoudende bessen zoals braam en japanse wijnbes (en aalbes)
  • compote: enkel mogelijk met pectinerijk fruit -> maak een combi van appel + ...
  • taart, cake, gebak: kan met alle bovenvermelde fruitsoorten
  • sap: een combi van appel + bessen.  Puur bessen enkel met sappige soorten.
  • drogen: sommige fruitrassen laten zich makkelijk drogen: Prune de Prince bv.
  • fruitleer: fruit wordt geperst en wat overblijft gedroogd in de oven (! energieintensief !)
  • wijn: bessenwijn of bessenmede maak je met bessen, suiker / honing en gist (of enkel fruit en honing en wilde gisten... onzeker resultaat wel!).  Wie weinig fruit heeft kan het slim spelen en de pulp van het geleimaken gebruiken als basis voor zijn/haar wijn..

 

Kruiden:

 

munt, salie, tijm, melisse, lavendel, citroenverbena, hysop, dropplant, bonekruid, basilicum, dille, dragon, bieslook, goudsbloem, rozemarijn...

 

Hoe bewaren?

 

De meeste vaste kruiden kun je 2 of meer keer oogsten.  Dit houdt je kruiden fris en gezond: in de natuur zijn het de grazende geiten of schapen die hun kruidje meepikken, maar in onze tuin moeten wij die rol overnemen.  Ook 1-jarige kruiden kun je meestal wel meerdere keren snijden.  Wat je er verder mee doet is weer heel uiteenlopend, maar je bent er in de meeste gevallen wel sneller mee klaar dan met je fruit:

 

  • drogen: droog geplukt, uit de zon en goed verlucht kun je bijna alle kruiden drogen
  • thee: pluk elke dag je verse kopje kruidenthee bijeen door je kruiden te toppen
  • pesto: vooral basilicum uiteraard, maar ook peterselie, bieslook e.a.
  • azijn: laat een kruiden trekken in azijn.  Vooral 'eetkruiden': rozemarijn, tijm, salie
  • koken: geen maaltijd is af zonder kruiden.  Combineer slim, maar experimenteer ook!
  • limonade: laat eens kruidencombi enkele dagen fermenteren in een petfles met komboecha of kefir met wat suiker er bij: een verrassende bruisende smaaksensatie!  

 

Groenten:

 

ui, suikermais, augurk, komkommer, courgette, pompoen, tomaat, paprika, peper, boontjes, sla, spitskool, radijs, venkel, zomerwortel, rode biet, rode kool, zomerprei, zomerbloemkool, snijbiet, broccoli, late aardappelen, rabarber, oost-indische kers, ...

 

Hoe bewaren?

 

  • Op kamertemperatuur: vooral vruchtgewassen zijn allergisch aan koelkasten.  Vaak rijpen ze nog wat na, zeker als je ze bij appelen legt.  
  • drogen: er zijn weinig groenten die je goed kunt drogen, maar voor ajuin, look en spaanse pepers is dit de standaardprocedure.
  • fermenteren: alle vaste groenten geven een lekker en goed te bewaren resultaat.  Combinaties van vaste en zachtere groenten kan soms ook.  Klassiekers zijn augurken en kolen, maar je kunt ook met koolrabi, paprika, groene tomaat, wortelen, look.. aan de slag.  Of met de zaden van oost-indische kers: een waardig kappertjes-alternatief.
  • direct verwerken: groene bladgroenten moet je zo snel mogelijk opeten!  Ook suikermais en boontjes eet je best meteen na de oogst.  Plan je maaltijden aan de hand van je tuin, niet aan de hand van je kookboeken.
  • koel bewaren: veel groenten bewaren tot een week in de koelkast (venkel, bloemkool, prei, biet, rode kool, ...) - maar hou ook rekening met de opmerking van het voorgaande puntje.  Pas geoogst bevatten groenten nog tal van gunstige stoffen, maar hoe langer ze liggen, hoe meer er verloren gaat. 
  • inmaken: groenten goed en heet ingemaakt in azijn-suiker-kruiden-oplossing bewaren meer dan een jaar.  Geschikt zijn bv. courgette, komkommer, zilveruitjes, paprika, ui.
  • inkuilen: daarvoor is het nog een beetje te vroeg!  Dit doe je met allerlei wortelgewassen in het najaar, wanneer je de tuin grotendeels 'leegmaakt'. 
  • wecken: heet inmaken en vacuum trekken door de dichtgemaakte potten nog eens extra te verhitten zorgt er voor dat groenten luchtdicht jarenlang kunnen bewaren.  Wel energie-intensief en je verliest heel veel smaak en vitamientjes!

 

Zaden:

 

mosterd, mosterdblad, koriander, dille, venkel, nigella, bunias, hysop, bonekruid, oost-indische kers, sla, radijs, tuinmelde, ...

 

Hoe bewaren?

 

Zaden zijn gemaakt om te bewaren: zij moeten immers vaak lange ongunstige periodes doorstaan, vol aanvallen van schimmels, bacteriën, dieren en gure weersomstandigheden.  Je kunt zaden kweken om het volgende jaar opnieuw te kunnen zaaien, of je kunt ze opkweken om culinaire of medicinale redenen.  De oogstwijze is lichtjes anders.  Over zaadteelt leer je meer tijdens het buurttuincafé in 'OnzenHof' op 25 november.

 

  • drogen: meestal oogst je de hele plant en hang je die ondersteboven op een droge, verluchte plaats afgeschermd van de zon.  De zaden haal je later uit hun omhulsel (of niet: dit is immers vaak een goede extra bescherming)
  • zelfzaai: sommige gewassen kun je ook gewoon zichzelf laten uitzaaien, bv. postelein
  • culinair / medicinaal: als het over planten met naakte zaden gaat oogst je best de net-niet-rijpe zaden.  Die rijpen nog wat verder maar bevatten eenmaal gedroogd nog al hun inhoudsstoffen.  Te rijpe zaden zijn vaak niet meer lekker of hun buitenste laagje is soms al beschimmeld.
  • verwerken: gedroogde zaden worden vaak vermalen en verwerkt in kruidenmengsels (vb. koriander), samen met water, azijn en kruiden verwerkt tot een pasta (vb. mosterd).  Onvermalen zaden behouden langer hun werking en smaak.

 

Je kunt natuurlijk nog allerlei alternatieve manieren vinden om je overvloed te verwerken:

 

  • organiseer een oogstfeest: dit kan meteen ook een supergezellige manier zijn om fondsen én extra tuiniers te werven voor je volgende moestuinjaar
  • ruil je oogst: zeker waar je met veel tuiniers samen werkt kan dit interessant zijn
  • verkoop je oogst: op een rommelmarkt, aan een lokaal restaurant dat wil uitpakken met superduurzame lokale Gentse kweek, ...
  • schenk je oogst weg: aan voedselbedelingsinitiatieven
  • stamp mee een cooperatieve uit de grond: en maak van je hobby je beroep!

Buurtmoestuinbegeleiding

35 leden
sinds 18/06/2015
Buurtmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen jullie ervaringen, ideeën, tips... uitwisselen met de andere buurtinitiatieven die we begeleidden vanuit Stad Gent. Ook kunnen er eventueel afspraken gemaakt worden rond samenaankopen, gedeeld gebruik van materiaal, uitwisseling van kennis en vaardigheden... Laat je gaan, en zet zeker ook je project op de kaart!

Willen jullie ook een buurtmoestuin opstarten of moestuinbegeleiding krijgen? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.

 


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!