Zomer in de moestuin: over oogsten en nateelten

Zomer in de moestuin: over oogsten en nateelten

De 2de ronde

 

De zomer is halfweg en de moestuin bereikt zijn hoogtepunt: allerlei bessen en vruchten rijpen af, veel groenten zorgen voor een overvloedige oogst en wie wil vermijden dat zijn moestuin een ‘onkruid’tuin wordt, grijpt best in voor het zich kan uitzaaien.  Als alles goed is heb je hier al op geanticipeerd door je bodem te mulchen.

 

In de moestuin start nu ook de 2de ronde: de vroege hoofdteelten worden geoogst en de nateelten staan te trappelen om hun plaats in te nemen.  De periode tussen half juli en half september is ook de allerlaatste kans voor wie nog met een nieuw tuintje wil beginnen én er nog iets uit wil kunnen oogsten dit jaar.

 

Voor wie door de bonen het bos niet meer ziet volgt hier een overzichtje per gewasgroep.

 

Peulvruchten

 

De TUINBONEN werden geoogst halverwege juli.  Laat enkele planten staan tot de peulen zwart worden als je zelf zaden wil oogsten voor volgend jaar.

Je kunt de planten volledig weghalen of je kunt ze afknippen en een groenbemester zaaien.  Zo profiteren de koolgewassen volgend jaar nog mee van de stikstof die in de bodem vastgelegd werd door de Rhizobium-bacteriën in de wortelknobbeltjes.

DOP- en SLUIMERERWTEN beginnen al goed te verdrogen.  Ze zijn dan enkel nog geschikt als zaaigoed voor volgend jaar of voor een ouderwetse winterse erwtensoep.  

In juli beginnen de STRUIK- en STAAKBONEN af te rijpen.  Oogst 2x per week om de aanmaak van nieuwe boontjes te stimuleren.  Bij struikbonen doe je best aan oogstspreiding.  Dit doe je door vanaf half mei elke 3 weken een beetje boontjes bij te zaaien als je daar de ruimte voor hebt.  Zo kun je de hele zomer lang boontjes plukken i.p.v. alle bonen op 1 moment te moeten verwerken.  In een kleine tuin zijn staakprinsessen vaak een interessantere optie, omdat je deze vertikaal kunt geleiden en zo nog ruimte over houdt voor andere gewassen.  Kies wel voor de juiste rassen: sommige rassen worden geteeld voor de droge bonen, andere voor de verse peulen.

 

Bladgewassen

 

Alle voorjaarsteelten hebben plaats geruimd voor zomers groen.  De POSTELEIN is nu klaar.  Ook de junizaai van allerlei korte teelten, zoals TUINKERS, RADIJS en MOSTERDBLAD is nu klaar.  Hoewel deze soorten eigenlijk behoren tot de koolgewassen, is hun teeltduur dermate kort dat er geen gevaar is voor bodemziekten.

Juli tot halfweg augustus is de periode om WINTERPREI te planten.  Traditioneel gebeurt dit op het perceel waar je aardappelen gestaan hebben, maar je kunt ze ook een plekje geven tussen de andere bladgewassen.  Vergeet je prei evenwel niet te bemesten – het zijn vrij gulzige planten, die net zoals SPINAZIE doorgaans niet voldoende voeding vinden in wat overblijft na de vorige teelt. 

De SNIJBIET is al geruime tijd klaar om geregeld te oogsten.  Oogst eerst de eventuele bloeistengels weg, en begin daarna van buiten naar binnen bladeren te oogsten.  Snijbiet is 1 van de interessantste bladgewassen voor kleine tuinen en beginnende moestuiniers: de oogstperiode strekt zich uit van mei tot april van het volgende jaar.  Zaaien kan ook nu nog.

Veel soorten SLA houden niet zo van de zomerse hitte.  Er zijn rassen beschikbaar voor de zomer, maar deze plant je toch best op een licht beschaduwd plekje.  Een klassieke zomerteelt is ANDIJVIE.  Er bestaat diverse groeivormen.  Een interessant ras is bv. ‘Suikerbrood’ (Zuckerhut), een soort die een losse krop vormt die zowel rauw als gestoofd gegeten kan worden en die zeer snel groeit.  Ook de verwante RADICCHIO kan nu worden geplant.

De hele zomer door kun je verder nog DILLE, KORIANDER, KERVEL en PETERSELIE zaaien.  Beide laatste soorten zaai je in volle zomer best niet op een al te zonnige plek, al hebben ze wel minstens 3 uur direct zonlicht nodig. 

Het verfrissende groen van je bladgewassen kun je verder zowat overal kwijt waar er een gaatje vrijkomt.  Let voor alle zekerheid wel op een voldoende lange wachttijd voor familieleden van kolen, vnl. i.v.m. de knolvoetschimmel.

 

Koolgewassen

 

Op het perceel van de koolgewassen wordt er nog BROCCOLI geoogst én geplant.  Snij de kop er uit en laat de plant staan – de zijscheuten geven je een kleine 2de oogst.

Juli is ook de laatste maand waarin je nog BOERENKOOL, SPRUITEN en diverse SLUITKOLEN kunt planten, al kun je dit met een beetje geluk ook nog wel proberen begin augustus. 

Nu is verder het ideale moment om RAMMENAS , RAAPJES, DAIKON, PAKSOI en CHINESE KOOL te zaaien – allemaal gewassen die doorschieten als je ze te vroeg zaait.  De eerste 2 oogst je tot december, rammenas kan zelfs gewoon overwinteren in de grond.  Paksoi is 1 van die gewasjes die interessant zijn voor een intensieve teeltopvolging: door de snelle groei kun je er overal mee terecht.  Stilaan zijn ook de eerste SPITSKOLEN oogstklaar: lekker in de koolsla of in een pitte ‘Kimchi’ (de Koreaanse variant van onze zuurkool).

Veel koolsoorten leveren al een proevertje op tijdens het uitdunnen.  Deze jonge plantjes eet je rauw of gewokt.  Geef na het dunnen bij droog weer altijd water – idealiter ’s ochtendsvroeg of ’s avonds als er weinig slakken in je tuin zitten.

 

Vruchtgewassen

 

Deze zonnekloppers werden geplant / gezaaid in mei-juni.  Oogst nu TOMAAT, KOMKOMMER, AUGURK en COURGETTE en vanaf eind augustus ook PEPERS, PAPRIKA en POMPOEN. 

Het enige vruchtgewas dat je kunt zaaien tot ongeveer half juli is courgette.  Nu is het voor alle vruchtgewassen echt te laat. 

Pompoenen top je best na 4 vruchten; dan rijpen ze zeker op tijd af en worden ze ook groter.  Kweek je je pompoen in een lage bak, dan beperk je het best zelfs tot 2 vruchten.  Komkommers en augurken pluk je, net zoals courgetten, best als ze nog jong zijn.  Dan zijn ze niet alleen zachter en lekkerder, maar ze bevatten ook minder zaadjes.  Zoals bij veel gewassen waarvan je de vruchten eet geldt dat hoe vaker je plukt, hoe meer ze produceren.

In een klein tuintje laat je komkommer en augurk best klimmen.  Je kunt ook eens iets nieuws proberen, zoals de olijfkomkommer.

En je tomaten moet je blijven dieven dieven dieven!  Staan ze onbeschermd buiten dan is de kans groot dat ze zullen sneuvelen nog voor ze vruchten kunnen voortbrengen (Phytophtora).  Zorg best voor 1 of ander afdakje of serre.

 

Wortelgewassen

 

De meeste wortelgewassen hebben een lange teeltduur.  Enkel RODE BIET en VENKEL kun je nu nog zaaien.  Planten kun je zelfs tot in september. 

ZomerWORTELEN kun je nu oogsten, binnen een maand misschien ook al de eerste jonge PASTINAKEN.  Zaaien kan voor beide gewassen maar tot begin juli.  Let voor beide soorten op voor de wortelvlieg.  Vooral wortelen zijn hier gevoelig aan.  De wortelvlieg is het meest actief  De zomermaanden zijn ook het moment om UI, LOOK en SJALOT te oogsten.  Je weet dat deze planten klaar zijn wanneer hun loof knakt en begint te verdrogen.

Wortelgewassen zijn het slechtst in het onderdrukken van onkruid.  Totdat hun loof dichtgroeit moet je deze dan ook regelmatig wieden.  Tegen begin augustus heb je er niet veel werk meer aan.   

 

Knolgewassen

 

Koning AARDAPPEL is lang niet meer de enige knol die thuishoort in het perceel voor de knolgewassen.  Ook andere doorlevende knolgewassen kunnen een plekje veroveren op het aardappelperceel, zoals MASHUA (a.k.a. ‘Knolcapucien’, verwant aan oost-indische kers), YAKON (a.k.a. ‘Appelwortel’, die heerlijk zoete knollen voortbrengt) en AARDPEER en zijn verwant de ZONNEWORTEL.  Let er bij die laatste 2 wel op dat je alles wegoogst, want een klein knolletje kan weer tot een hele nieuwe plant uitgroeien!.

Verder wat aardappelen betreft: oogst deze van zodra het loof afsterft (meestal door de aardappelplaag), zoniet neemt het onkruid al snel de bovenhand en riskeer je dat je knollen wegrotten.  Laat de aardappelen kort drogen op het veld en bewaar ze op een koele, donkere plek tot je ze gebruikt.

 

Aardbeien

 

Plant vanaf eind juli jonge plantjes, eventueel uitlopers van je eigen planten.  Je kunt deze eventueel eerst even laten wortelen door er een bloempotje onder te zetten met grond.  Uitplanten kan tot ongeveer 20 augustus.  Aardbeien kunnen 2 jaar op dezelfde plek staan of zelfs elk jaar mee opschuiven in een vruchtwisselingsschema.  Op een kleine oppervlakte kun je ze ook als hangplant telen in potten of in een ‘aardbeientoren’.  Zorg er dan wel voor dat ze voldoende water krijgen.

Na het eerste jaar kun je tijdens de zomer de meeste bladeren verwijderen en enkel de binnenste laten staan.  Anders krijg je het volgende jaar te veel bloemtrossen met kleine vruchten als gevolg.

 

Vaste planten en kruiden

 

Je kunt in juli je kruiden nog een tweede keer kortwieken (bewaar ze voor de winter door ze te drogen of verwerk ze) of je kunt ze laten bloeien, wat de biodiversiteit ten goede komt en zo ook natuurlijke plaagbestrijders naar je tuin lokt, zoals sluipwespen, wespen en zweefvliegen. 

Let er bij het drogen op dat je kruiden goed opengespreid op een goed geventileerde plek hangen of liggen, buiten het bereik van direct zonlicht.  Enkel zo kun je hun aroma en hun inhoudsstoffen enigszins bewaren zonder risico op schimmel of rotting. 

Kruiden kun je verwerken tot pesto, siroop, azijn of geneeskrachtige tinctuur.  Als je 1-jarige kruiden staan hebt en je wil hun blad oogsten, wacht dan niet te lang: als ze in bloei schieten is er meestel geen terugweg meer.  Kruiden die je voor het zaad oogst oogst je dan weer het best wanneer het zaad nog niet helemaal rijp is (vb. Koriander, Dille)… anders verlies je in je eindproduct veel van de smaak en eigenschappen.

 

Bloemen

 

GOUDSBLOEM bloeit nu volop.  Wees niet te benauwd om de hoofdjes te oogsten.  Hoe vaker je oogst, hoe meer de plant er zal blijven aanmaken.  De gedroogde kroonblaadjes worden gebruikt om goudsbloemolie mee te maken, terwijl je de verse in een tinctuur kunt verwerken.  Beide producten vormen de basis voor de bekende ‘goudsbloemzalf’.

Als er zaden in de grond zaten van OOST-INDISCHE KERS dan heeft deze tegen half juli alle lege plekjes overwoekerd.  De bloemen zijn heerlijk in een slaatje en de bladeren lenen zich goed voor het bereiden van ‘kruidenchips’ (smeer ze hiervoor in met een beetje olijfolie gemengd met sojasaus en laat ze in de oven op 5 minuten gaar bakken tot ze knapperig zijn).

Er zijn nog een heleboel andere nuttige en eetbare bloemen, maar dat zou ons nu te ver leiden.

 

Bessen, fruit en noten

 

In juli oogst je JOSTABES, de laatste ZOMERFRAMBOZEN, ZWARTE BES, RODE BES en BOSBES, in augustus vooral BRAAM en JAPANSE WIJNBES.  Als je aan zomersnoei wilt doen bij je bessen, dan is het nu het moment.  Zomersnoei zorgt er voor dat je struik volgend jaar meer vrucht zal dragen, terwijl wintersnoei eerder de groei van je planten stimuleert.  De éénjarige twijgen van niet-klimmende bessenstruiken kun je gemakkelijk stekken om zo nieuwe plantjes te bekomen.  Sommige soorten braamachtigen kun je gewoon laten naar de grond toe groeien en ze in een bloempot met aarde geleiden om zo nieuwe plantjes te laten ontstaan.  De nieuwe scheuten van alle frambozen en braamachtigen moet je goed verzorgen: zij vertegenwoordigen je oogst voor volgend jaar.  Kort hun zijtakken nu in tot op 2 ogen, zo zullen er vruchttakjes ontstaan.

Vanaf eind juli begint verder ook het PRUIMEN-seizoen.  Pluk of raap ze regelmatig en verwerk ze tot confituur of chutney, of eet ze zo uit het vuistje.  Pruim wordt het liefst gesnoeid vlak na de oogst.

Ook APPEL en PEER kan baat hebben bij zomersnoei, zeker de fel groeiende varianten.  Door hen tijdens de zomer in te snoeien kun je de boom ertoe aanzetten om het volgende jaar meer vruchten te produceren dichter bij de basis.  Zo heb je minder kans op afbrekende takken en een wildgroei van waterloten (dit zijn hoog opgroeiende steriele takken).

DRUIF en KIWI vragen de meeste snoeibeurten.  Als je hen laat gaan zullen ze al snel beginnen woekeren, met als gevolg dat je ofwel weinig tot geen vruchtvorming krijgt, ofwel een heleboel zeer kleine vruchten.  In de vrije natuur worden beide klimmers tot 15m lang – hou daar rekening mee. 

Druiventakken snoei je tot op 1 oog voorbij de 2de tros, nieuwe scheuten tot op 2 ogen (een ‘oog’ is een slapende knop). 

HAZELNOTEN tenslotte beginnen af te rijpen tegen eind augustus.  De eerste noten die vallen zijn vaak aangestoken door de Hazelnootboorder.  Deze verwijder je best, zodat de kever het volgende jaar niet nog meer noten zal aansteken.

 

 

De maatregelen die ik hier vermeld zijn vooral gericht op een zo groot mogelijke oogst binnenhalen.  Als de nadruk van jouw tuin ergens anders op ligt, kun je het beheer uiteraard een stuk extensiever doen en bepaalde ingrepen achterwege laten.  Dan heb je weliswaar een kleinere oogst, maar wel veel minder werk.  Als je daarnaast ook de natuur voldoende ruimte geeft, is de kans groot dat bepaalde onevenwichten zich vanzelf zullen herstellen.  In een besloten buurt- of schooltuin, waar weinig andere planten in de buurt staan, zorg je echter het best voor voldoende bescherming, want wees er maar zeker van dat de dieren je planten zullen vinden!

 

 

2 Reacties
Reageer
  • Door Joyca Leplae | op 12-08-2016
    Nuttig Diëgo. Onze éne serre tomaten volledig aan ziekte opgegaan. Wat kunnen we nu nog zaaien binnen in de serre?
  • Door Diëgo Van De Keere | op 13-08-2016
    Hey Joyca,

    Je kunt nu nog een laatste keer basilicum proberen.
    Ook zomerpostelein is een optie. Je kunt ook eens koolrabi proberen als nateelt in de serre, heb er geen ervaring mee maar zou wel kunnen lukken. Andere mogelijkheden: paksoi, chinese kool, herfstspinazie, andijvie, ijsbergsla (en diverse andere slasoorten), koriander, .. Allerlei voorjaarsgewasjes (rucola, mosterdblad, snijsla) kunnen ook nog eens uit de kast gehaald worden, maar daarmee kun je zelfs nog wel wachten tot eind september. Om het slim te spelen zou je nu eerst een heel korte teelt kunnen zetten (vb. combi van radijs, koriander, paksoi, zomerpostelein), binnen een 2-tal weken wintersla voorzaaien buiten op een zaaibedje en deze uitplanten in de serre na de snelle teelten wanneer er gaatjes vrijkomen. Daarnaast kun je alle gaatjes die nog overblijven opvullen met veldsla en winterpostelein. Maar deze 2 kun je gerust ook nog in de andere serre zaaien. Indien er nog bodemruimte vrij is kun je daar in principe binnen een 2-tal weken al mee beginnen, terwijl de tomaten & zo er nog staan. Daarvoor zul je dan wel je bodem even moeten ontdoen van eventuele mulch en deze een beetje losmaken, zaaien, inharken en dan wat begieten. Good luck! ;-)

Buurtmoestuinbegeleiding

35 leden
sinds 18/06/2015
Buurtmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen jullie ervaringen, ideeën, tips... uitwisselen met de andere buurtinitiatieven die we begeleidden vanuit Stad Gent. Ook kunnen er eventueel afspraken gemaakt worden rond samenaankopen, gedeeld gebruik van materiaal, uitwisseling van kennis en vaardigheden... Laat je gaan, en zet zeker ook je project op de kaart!

Willen jullie ook een buurtmoestuin opstarten of moestuinbegeleiding krijgen? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.

 


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!