Dromen over sla die aan de bomen groeit...Bomen op de speelplaats.

Dromen over sla die aan de bomen groeit...Bomen op de speelplaats.

Herfst en zo ook een beetje winter in de schoolmoestuin. Het is die donkere periode waarin de schoolmoestuin haast geen bezoek meer krijgt. Waar zijn die bloeiende korenbloemen en dansende koolwitjes naartoe? Bijna alles is opgepeuzeld of in de soep verdwenen. Wat preistengels staan dicht elkaar te bibberen in de winterkou. Maar helemaal geen reden om niet af en toe met de hele klas naar de wintermoestuin te trekken.

HET IDEALE BOOMPLANTMOMENT

Wanneer de bladeren van de bomen gevallen zijn, is het ideale moment om bomen en struiken aan te planten. Je kan ze dan namelijk met bote wortel kopen in de kwekerij. Ze gaan in rust de grond uit en zo snel mogelijk weer bij  jou de grond in. Dat spaart afval van plasticpotjes en is ook vaak veel goedkoper.

Dat bomen en struiken op de speelplaats vooral veel voordelen hebben wist je al. Fijn stof bevechten, biodiversiteit verhogen, heerlijk om in te klimmen en je in te verstoppen, verzachten van het stadse klimaat. En alsof dat allemaal nog niet genoeg zou zijn, kan je als je goed kiest nog een zalig lekker stukje fruit oogsten. Voor stadskinderen is dat oogsten vaak een hoogdag die ze zich nog tot ver in het secundair herinneren.

Welke boom of struik kies je nu?

Veel hangt af van de beschikbare plaats op de speelplaats, de ondergrond en de oriëntatie. Wat bij schooltuinen ook behoorlijk belangrijk is, is het moment waarop het fruit oogstbaar is. Juli en augustus zijn te vermijden maanden op dat vlak in de schooltuin.

 

“The obvious ones”  het grootfruit ; appeltjes, peren of een pruimelaar.

Er bestaan honderden rassen met de meest formidabele namen. Appels en peren passen vaak beter in de schooltuin en hun oogst is ook langer verwerkbaar. Schone van Boskoop, Reinette Hernaut, Topaz, allemaal erg betrouwbare rassen die je massa’s plezier zullen geven. Een hoogstam fruitboom heeft best wel wat plaats nodig maar kan je tientallen jaren lang oogst blijven geven. Elke schooltuin zou er een moeten hebben. Soms is de vruchtzetting niet helemaal wat je er had van verwacht en als het een gebrek aan bestuivers is kan je daar met het aanplanten van een sierappeltje ook iets aan doen. De prachtige miniappeltjes vragen zeer weinig plaats en zijn vaak erg goede bestuivers voor je grootfruit. Wist je dat er ook kolomappelbomen bestaan? Die hebben echt heel erg weinig plaats nodig en geven toch erg mooi fruit. Prachtig ook als haagje aan de schoolpoort.

 

Nashipeer

Niet zo heel erg gekend maar een topper voor de schooltuin. De bomen groeien erg makkelijk, hebben geen gekende plagen en ziektes en zijn gewoon ook mooi. Ze bleoien overvloedig en de hartvormige blaadjes zijn juweeltjes. Maar het allerleukst zijn de vruchten. De grootte van een kleine appel maar wat een smaak. Verwacht iets heel erg sappig, friszoet met een zweem van citrus bij de rassen ‘hosui’ en ‘niiseki’. Je hoort het , ik ben fan. En de kinderen die hier op bezoek komen in het Voedselbos lopen meestal meteen naar de nashiboom om te checken of ze al allemaal op zijn.

 

Vijg

Lekker makkelijk en lekker zuiders. Als je een warme zuidmuur in je tuin hebt dan kan een vijg een hele fijne keuze zijn. Grote bladeren en met wat geluk smakelijke afrijpende vruchten. Vooral het ras ‘Brown Turkey’ doet het goed in onze regio. Helemaal ideaal is de vijd niet met zijn ongelijk afrijpende vruchten en vaak midden in de zomervakantie. Maar de stadsschooltuin geeft wel meer oogstzekerheid dan het platteland.

 

Hazelaar

Ik hou van hazelaars op de speelplaats. Met hun waaiervormige groei zijn ze ideaal om dichte stekelloze speelbosjes op te bouwen. Op 1,5-2 meter van elkaar geplant vormen ze al na enkele jaren een dichte plek om je in te verstoppen, kampen te bouwen,... Het hout is ook erg geschikt om klimconstructies voor in de moestuin mee op te bouwen. Als kiest voor de grootvruchtige soorten kan je ook genieten van “nutella” op de speelplaats, maar dan de veel lekkerdere en gezondere variant. Enkele interessante rassen zijn ‘ reuzen van Halle’ webbs prize cob, en rode zeller. Ook de bloemen die in de wind bengelen zijn heerlijk om de prille lente mee aangekondigd te zien.

 

Linde

Reusachtige bomen dus niet ideaal voor de stadse schooltuin maar wat een geur. Lindebloesem en het gezoem van zwermende bijen, een mooier zomers tafereel ken ik niet. Ik zet hem toch in dit lijstje omdat veel mensen niet weten dat je de bladeren kan eten. Zacht malse sla aan een boom? Ik vind dit een heel fijn beeld om permacultuur uit te leggen aan kinderen. Eén keer planten en dan tweehonderd jaar sla eten. Wat een zalige vorm van voedselvoorziening dat boombladeren eten. Ook de rode knoppen in de winter zijn heerlijk. Wist je dat er nog boombladeren zijn die je kan eten? Beuk, meidoorn, spaanse aak zijn de lekkerste (na linde) en kan je vooral in het voorjaar van blijven smullen.

 

Kweepeer

Opnieuw een geur uit grootmoeders tijd en wat voor één! De bomen gaan ook ongeveer liggen en zijn daarmee na een tijdje ook de leukste klimbomen die er zijn. De zware vreemde vruchten zijn ook rijp na de schoolvakantie en in een mandje in de klas heeft iedereen er veel plezier aan. Een smakelijke gelei en iedereen is blij. Zachte bladeren, geen stekels en mooie grote bloemen.

 

Mispel

Deze wordt vaak in één adem genoemd met de kweepeer. Mooie parasolboom die prachtig verkleurt, speciale grote vruchten geeft die rot moeten zijn om echt eetbaar te zijn. Appelmoes met kaneelsmaak zo recht van de boom. Maar als je vertelt dat de vruchten eerst rot moeten zijn, krijg je vaak een opgetrokken kinderneus en blijft alles aan de boom hangen voor de vogels.

 

Cornus mas

Eén van de allereerste bloeiers. Hoera! de winter is bijna uit als deze begint te bloeien. En die eerste gele bloemtrossen zijn van levensbelang voor de net ontwaakte bijen. Een glanzend gezond groen blad de hele zomer lang en bijzondere paarse vruchten als grote gestolde druppels aan de struiken met een smaak tussen kers en pruim in. Njammie!

 

Olijfwilgen

Nog zo’n multitalent voor de schoolmoestuin is de olijfwilg. Of nog sjieker eleagnus umbellata. Deze groenblijvende struik bloeit eerder onopvallend maar er komen eetbare besjes aan en ook bijen vinden de bloemetjes heel leuk. Wat deze struik ook nog doet is stikstof uit de stadslucht fixeren en die in bacterieknolletjes in de bodem opslaan en bijhouden tot wanneer de planten eromheen honger krijgen. Met deze planten kan je dus een echt zelfonderhoudend eetbaar systeem in jouw schooltuin opbouwen.

 

Kiwibes-Kiwi

Maar soms is de ruimte in een schooltuin gewoon erg beperkt. Klimrekken, muren, fietsenstallingen genoeg vaak. Dan is de keuze voor klimplanten evident. Maar kiwi’s in Gent? De warmte van de stadsmuur kan op een goede oriëntatie een geslaagde oogst garanderen. Veel vocht en warmte dat is wat de kiwi’s nodig hebben. Heb je een iets minder gunstige ligging dan kan je met kiwibessen ook nog vele kanten op. Zoete snoepjes zonder haar op de schil die pas in september/oktober rijp zijn. Een topper voor de schooltuin.

 

Kleinfruit in alle maten en soorten :

Je kan er niet meer in klimmen maar ze zijn perfect om een lelijk compostvat weg te stoppen, een haagje te vormen rond jouw moestuin.

Kleinfruit in alle vormen en kleuren. De makkelijkste soorten zonder grote stekels zijn herfstframbozen (in goudgeel, oranje of felrood) en rode besjes als toppers.  Doornloze braambessen kunnen ook muren en speelhuisjes overgroeien en zijn rijp op het juiste moment.  

Waar vind je plantgoed?

www.proeftuin.eu

en bij de groendienst van Stad Gent helpt Tine jullie ook verder.

 

Schoolmoestuinbegeleiding

32 leden
sinds 18/06/2015
Schoolmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen de scholen uit groot-Gent hun moestuinervaringen, -foto's, -documenten,... met elkaar uitwisselen.  Zo kunnen jullie leren van elkaar, afspreken om elkaars schooltuin eens een bezoekje te brengen, een samenaankoop organiseren voor zaden en moestuinmaterialen, stoefen met de mooie oogst, zaden ruilen of met enkele scholen samen een heus oogstfeest organiseren!

Wil je meer info over schoolmoestuinbegeleiding? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!