Inspiratie voor natuur- en moestuinactiviteiten op school

Inspiratie voor natuur- en moestuinactiviteiten op school

De natuur biedt eindeloze mogelijkheden om te leren, te spelen en te ontdekken.  Zeker als je een divers stuk groen op school hebt vormt dit een enorme verrijking bij de ontwikkeling van het kind. 

 

Verderop in deze post vind je een heel beknopt foto-overzichtje van allerlei natuur-en-moestuin-educatieve activiteiten waarin ik op 1 of andere manier bij betrokken was in 2019.

 

‘Ijs in de tuin’, MPI De Oase, permacultuur-schooltuin ‘Het Drakennest’

 

Water in al zijn verschijningsvormen heeft een enorme aantrekkingskracht op kinderen.  Het is hét element bij uitstek om aan ‘praktische fysica’ te doen.  Trek met de klas naar buiten in alle seizoenen, betrek de leerstof op de dagelijkse schoolomgeving en geef alle verschillende leertypes de kans om de essentie van de leerstof op te pikken.  Kijk of je mogelijkheden ziet om kanaaltjes aan te leggen, te werken met oude dakgoten, plassen, ondiepe poeltjes.  Ga in het voorjaar op zoek naar piepkleine waterbeestjes of kikkers en salamanders…

 

‘Teeltplan maken’, Don Bosco Zwijnaarde

 

Leerlingen van Don Bosco worden doorheen het seizoen betrokken bij de activiteiten in de tuin.  Ze denken mee na over het hoe en waarom van alles.

Projectwerk waar leerlingen vrijwillig aan meewerken is heel verrijkend door de multidisciplinaire benadering die het vraagt.

Deze foto is een momentopname van het plannen van de teelt die in de moestuin zou komen.  Vooraf een bevraging gedaan over welke groenten de leerlingen graag zouden kweken in de moestuin.  Vervolgens gingen ze puzzelen:

 

-> is mijn groente klaar tijdens het schooljaar?

-> heeft de groente voldoende ruimte in de moestuin om uit te kunnen groeien?

-> welke groente kan er nog voor of juist na gezaaid of geplant worden?

-> kunnen we alles kweken van ons lijstje of zullen we moeten kiezen?

 

De gewassen die overbleven werden tijdens het moestuinseizoen effectief gezaaid of geplant.

 

‘Oogsten en proeven’, MPI De Oase, permacultuur-schooltuin ‘Het Drakennest’

 

Eenvoudige, snelgroeiende bladgewassen zijn de ideale groenten om jonge kinderen enthousiast te maken over tuinieren én hen inzicht te laten verwerven over hoe de natuur in elkaar zit.  Plantjes zijn levende wezens, die groeien, soms aangevallen worden, die veranderen.  Ga op regelmatige tijdstippen kijken hoe het met de groenten gaat, maar laat als het even kan voldoende tijd tussen, zodat ze kunnen observeren wat er veranderd is.  En gebruik de groenten uiteraard in de lessen, haal de tuin en de natuur naar binnen!

 

Veel kinderen die regelmatig in deze tuin werken durven alles proeven en ontdekken zo nieuwe en vreemde smaken, die ze soms tot hun eigen verbazing best lekker vinden.

 

 ‘Toverdrankjes maken’, OnzenHof Gentbrugge, i.s.m. Brede School

 

4 klassen van 2 Gentbrugse basisscholen komen minstens 1 keer per seizoen naar buurtmoestuin ‘OnzenHof’.  Er worden zoveel mogelijk verschillende spel-, leer- en doe-prikkels aangeboden, zodat de kinderen met een uiteenlopend spectrum aan natuur- en moestuin-gerelateerde onderwerpen in contact komen.

 

Deze foto werd genomen tijdens het oogstfeest – het slotevent van het moestuinjaar wat de scholen betreft.  De kinderen maakten ‘toverlimonade’ van allerlei kruiden uit de tuin, mét bijbehorende toverspreuken en magische handelingen.  Er werd op het spreukenblad ook kort verwezen naar de medicinale werking van sommige planten.

 

Dergelijke activiteiten prikkelen de fantasie en wekken de interesse naar de verborgen wereld van planten.  Niets zo stimulerend voor het leerproces als intrinsieke motivatie en de drang tot exploratie!

 

‘Meten en ontwerpen’, De Leieparel (Deinze), i.s.m. MOS Oost-Vlaanderen

 

De moestuinzone opmeten, oriënteren en situeren op een plan, de verschillende elementen clusteren en uitteken op schaal – enkele gedreven leerlingen van basisschool De Leieparel deden het allemaal!  Toegepaste wiskunde en meetkunde, een goede oefening in abstraheren, visualiseren en combineren.

 

Er zijn heel veel mathematische mogelijkheden in een moestuin: berekenen hoeveel planten er in een rij of perceeltje kunnen, hoogtes van gewassen en schaduwhoeken berekenen aan de hand van de zonnestand, oppervlaktes van moestuinbedden berekenen en de juiste volumes compost die ze moeten krijgen…

 

‘Kriebelbeestjes zoeken’, Nazareth, activiteit van vzw ‘Natuurkriebels’

 

‘Wie vindt de meeste soorten beestjes?  Kun je ook op de zoekkaart terugvinden wat je juist in je potje hebt?  Is dit echt een vlieg en geen bij?  En durf je ze dan te aaien?  Heb je ooit al een worm op je hand gehad?  Wat eten slakken eigenlijk?  Hoeveel pootjes heeft een spin?  En een rups?  En een miljoenpoot?’…

 

De dierenwereld is voor kinderen doorgaans veel spannender dan de plantenwereld.  Dieren zijn meer als wij – ze bewegen, ze eten, ze reageren snel op prikkels…

 

Bij ieder beestje hoort ook een verhaal, en dat kun je heel spannend, ontroerend of griezelig maken, naargelang de situatie.  Ideale beestjes om extra aandacht aan te besteden zijn alle kriebelaars die op 1 of andere manier gerelateerd zijn aan de moestuin – dat helpt om beter te leren begrijpen hoe ecosystemen in elkaar zitten.

 

‘Werken in de moestuin’, Nazareth, activiteit van vzw ‘Natuurkriebels’

 

‘Wie wil er met de spitvork werken?’  ‘Ikke!  Ikke!  Toeeeee!!.... Wat is dat eigenlijk, een spitvork?’

 

Gereedschappen en materialen zijn spannend.  Ze worden gretig en met veel belangstelling gebruikt, en kinderen merken vaak al heel snel welke schop de beste is.  Activiteiten als kruiwagens volscheppen, onkruid uitsteken, harken, schoffelen, spitten maar zeker ook zagen, timmeren, boren, vijzen en onder nauwkeurig toeziend oog zelfs hout hakken dragen allemaal bij tot de motorische ontwikkeling.

Geef de leerlingen die een ei kwijt moeten het meest intensieve werk, waarin ze zich kunnen uitleven en hun stress of frustratie wat kunnen afreageren.  Zo leren ze dat je je energie ook op een constructieve manier kunt kanaliseren.

 

Probeer indien mogelijk werkjes te kiezen die snel resultaat opleveren, zodat kinderen trots kunnen zijn op hun prestatie.

 

‘Stekken en scheuren’, OnzenHof Gentbrugge, Brede School

 

Stekken en scheuren zijn hele precieze activiteiten, die je beter niet aan al te jonge kinderen over laat.  Ze vragen concentratie, procesmatig werken, inzicht in de verschillende onderdelen van de plant. 

Als je samen met kinderen kruiden of groenten wil stekken/scheuren, zorg dan eerst dat iedereen goed oplet hoe je enkele voorbeeldjes maakt.  Kijk hoe zij het doen, wees heel duidelijk als ze het juist doen en help hen als ze iets niet snappen.  Praat dan over wat jullie aan het doen zijn en met welke plant, lok vragen uit (maar wees daar wel een beetje op voorbereid – en kom er eerlijk voor uit als je iets niet weet, maar stel voor om dit samen verder te onderzoeken J).

 

Dit is bovendien een hele goede activiteit om de sociale en communicatieve vaardigheden van de kinderen te stimuleren, want eenmaal ze de handeling mee hebben, komt er ruimte vrij in de geest.  Sommige van de meest interessante gesprekken die ik met kinderen al gevoerd heb vonden plaats tijdens dit soort werkjes.

 

Waar dit ook goed voor is, is het leren samenwerken.  Vaak komt een groepje spontaan op een soort taakverdeling waarbij het werk steeds efficiënter gedaan wordt.  Je ziet terwijl dit zich ontplooit al vrij snel hoe de groepsdynamiek in elkaar zit.  Het loont om waakzaam te blijven dat ook de meer verlegen kinderen voldoende aan bod kunnen komen in het proces in een sfeer van onderling respect.

 

‘Microscopie’, Sancta Maria Gentbrugge, i.s.m. Brede School

 

Als je een regenworm onder de microscoop legt hoef je alleen maar naar de reactie te luisteren om te weten te komen of een kind er in geslaagd is die scherp te stellen.  Een microscoop is spectaculair omdat deze het mogelijk maakt om een blik in een andere wereld te werpen. 

 

Microscopen, een kompas, vergrootglaspotjes, schepnetjes, vlindernetjes, … zijn allemaal gereedschappen die de onderzoekende, ontdekkende geest stimuleren.  Een kind dat vol verwondering en nieuwsgierigheid zijn omgeving tegemoet treedt staat van nature open voor leerervaringen.  De wetenschappelijke geest ondersteunt het onderscheidingsvermogen – een levensnoodzakelijke tool in deze tijden.

 

‘Braakballen pluizen’, Sancta Maria Gentbrugge, i.s.m. Brede School

 

Dinosaurussen en hun skeletten zijn sinds Jurassic Park niet meer weg te denken uit de fascinatie van de kinderwereld.  Hoewel kinderen skeletten vaak wel een beetje luguber en griezelig vinden, zijn deze ook heel boeiend wanneer ze eenmaal de link leggen met hun eigen lichaam.  De ‘oogst’ aan schedels, heupbeenderen en onderkaken na een braakbalpluissessie wordt maar wàt graag mee naar huis genomen.

 

Gekoppeld aan deze activiteit kan er dieper ingegaan worden op roofdieren en prooien in de dierenwereld: wie eet wie?... De link tussen de meesjes en de rupsen in de moestuin is snel gelegd.

 

‘Zaadbommetjes maken’, Sancta Maria Gentbrugge, i.s.m. Brede School

 

Zaadbommen vormen een geweldig excuus om nog eens lekker te kliederen met klei en modder.  Ze worden best na het maken al op een braakliggend stukje grond gegooid op het schooldomein, waarna het wachten is tot de eerste bloemen beginnen te ontkiemen.

Het ideale moment om deze te maken is aan het eind van de winter, zodat het resultaat niet àl te lang op zich laat wachten.

 

Laat de kinderen er ook wat meenemen om elders te gooien.  Ze houden van het idee van iets te gooien, van het feit dat dit stiekem gebeurt en dat ze er de wereld fleuriger en groener mee maken.  In die zin hebben zaadbommen vooral een grote symbolische en sensibiliserende waarde. 

 

 

EN NOG ZO VEEL MEER!...

 

 

 

 

Schoolmoestuinbegeleiding

33 leden
sinds 18/06/2015
Schoolmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen de scholen uit groot-Gent hun moestuinervaringen, -foto's, -documenten,... met elkaar uitwisselen.  Zo kunnen jullie leren van elkaar, afspreken om elkaars schooltuin eens een bezoekje te brengen, een samenaankoop organiseren voor zaden en moestuinmaterialen, stoefen met de mooie oogst, zaden ruilen of met enkele scholen samen een heus oogstfeest organiseren!

Wil je meer info over schoolmoestuinbegeleiding? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!