Kool = Cool!

Kool = Cool!

Een beetje achtergrondinformatie bij dat eventuele (veggie)hotdog-met-zuurkool-broodje van op de Gentse Feesten…

 

Koole intro

Als het van de natuur af hangt zijn er toch weinig groenten die meer in de smaak vallen.  Het hele jaar door liggen er allerlei beestjes op de loer om zich aan je kolen te goed te doen: duiven in de winter, slakken in het voorjaar, rupsen en vliegen in de zomer... 

Dit heeft enerzijds te maken met de ruime verspreiding van de kruisbloemigenfamilie – wat het evolutionair interessant maakt om je daar op toe te leggen – en anderzijds met de hoge gehaltes aan calcium (veel kruisbloemigen nemen die vlot op uit de bodem), vit C (antioxidant) en zwavel – naast kankerwerend (sulforofaan) ook een bouwsteen van enkele aminozuren.

 

 

Fashion Trend: koolkraagjes

 

Geen overbodige luxe voor wie geen insectengaas over zijn koolperceeltje hangen heeft en die graag gestructureerd moestuiniert.  Koolvliegen krijgen immers een gedekte tafel wanneer de mens al zijn kolen netjes op een rijtje zet.  Een koolkraagje kun je kopen (heel fancy) of gewoon zelf maken uit een stukje karton.  Hoe het werkt: de koolvlieg wil haar eitjes vlak bij de basis van de stengel leggen.  Als er iets in de weg ligt, lukt dat echter niet, en moet ze de eitjes verder weg leggen.  Wanneer de maden beginnen uit hun eitjes te kruipen, kunnen deze zich maar enkele cm verplaatsen – en kunnen ze de koolstengel zo nooit bereiken. 

 

 

Eitjes rapen op je rapen

 

Wie geen Oost-indische kers geplant heeft (waarom niet?  Al die voordelen!  Zie een volgende post) en ook geen insectengaas hangen heeft boven zijn groenten zal tijdens de zomer ten minste om de 4 dagen eitjes moeten pletten van het groot en het klein koolwitje.  Deze liggen meestal aan de onderzijde van het blad – van het klein koolwitje zijn dit er nooit meer dan 4 op 1 blad, verspreid over de plant, van het groot koolwitje zijn het gele eitjes die in grote groep worden afgelegd (! Niet verwarren met de eitjes van het lieveheersbeestje !).  Dit gaat voor kleine oppervlaktes heel snel – op een kwartiertje is dit klusje al geklaard. 

 

Erg vlindervriendelijk is dit natuurlijk niet, en je zorgt er ook niet voor dat het rupsenbestand op een natuurlijke wijze in evenwicht gehouden kan worden, want de sluipwesp Apanteles glomeratus – naast vogels de aartsvijand van koolwitjes – heeft voldoende eitjes en jonge rupsjes nodig om haar eigen eitjes in te leggen voor ze de rupsen vervolgens van binnenuit opvreet. 

 

 

Nature’s way

 

Enkele maatregelen die je kunt nemen om de bovenvermelde plagen voor te blijven / om de tuin te leiden:

 

- kweek sterkere planten: zorg voor een rijke, kalk- en mineraalhoudende bodem, zodat de planten een sterker immuunsysteem kunnen opbouwen.  Houd zeker ook rekening met je waterhuishouding – te droge bodems zorgen voor zwakke celdruk – een open deur die koolbladluis met gemak kan intrappen

 

- zaai verwarring: plant je kolen niet allemaal in een monocultuur op 1 perceeltje, maar wissel  ze af met selder, warmoes, tomaat en andere (liefst sterk geurende) planten.  Zo zijn ze minder makkelijk te vinden voor zowel insecten die op het zicht af gaan als voor insecten die eerder hun ‘neus’ gebruiken (waar die ook zit – want insecten ruiken op een heeeel andere manier dan wij!).  Bijkomend voordeel – vooral voor kleine tuinen: door velerlei plantenfamilies te combineren vermindert de kans op bodemziekten, waardoor de noodzaak om een strikte teeltwisseling aan te houden wegvalt.  Je kunt de geur van kolen ook proberen maskeren door te mulchen met munt of andere fel ruikende kruiden (waar je genoeg van hebt en die toch moeten bijgeknipt worden) of een sterke muntthee of lookaftreksel over je kolen te sproeien.

 

- verleid je plagen: plant vaste kruisbloemigen in je moestuinrand (eeuwige moes, bunias) waar de vlinders mogen doen wat ze willen; plant oost-indische kers, deze trekt zowel vlinders als luizen voor een deel weg van je kolen.  Als je rupsen vindt van klein en groot koolwitje kun je die ook vrijlaten op je oost-indische kers - een goed voorbeeld naar kinderen toe (bv. in een schooltuin wil je niet allerlei beestjes doden, platwrijven, vergiftigen… want dat is niet bijster pedagogisch verantwoord).

 

- roep versterking in: zorg voor bloeiende schermbloemigen in de buurt (plant bv. je mooiste pastinaken van vorig jaar vlakbij je koolperceel, deze trekken sluipwespen aan en leveren je nog zaden voor het volgende seizoen op de koop toe); maak het mezen gerieflijk in de tuin (met nestkastjes, voederballetjes in de winter, water in droge zomers…)

 

 

Een vooruitblik op het koolseizoen

 

Veel koolsoorten zijn traaggroeiende kouderesistente supergroenten.  Zij worden vaak als hoofd- of nateelt geplant binnen de teeltwisseling.  Als je het slim speelt heb je het hele jaar door allerlei koolsoorten te knabbelen – en een voorraadje zuurkool om de koolloze periodes te overbruggen.  Even het rijtje af gaan van wat nog mogelijk is:

 

Boerenkool, broccoli en winterbloemkool kunnen nu nog gezaaid worden om dan rond eind augustus – begin september uit te planten.  Ook koolrabi en raapjes kunnen nog een keer gezaaid worden, tot half augustus. 

 

Witte en rode kool, spitskool en romanesco zouden best al in je tuintje staan – en zoniet: wacht best niet te lang meer.  Alhoewel – warm, droog weer is voor koolsoorten in de groei niet zo best.  Een normaal 2-jarige koolplant die in deze omstandigheden moet opgroeien kan beslissen om alsnog het eerste jaar al in bloei te schieten, kwestie van verzekerd te zijn van nakomelingen, omdat het straks misschien gedaan is.

 

Paksoi, Daikon, Rammenas en Chinese kool kun je best tussen nu en half augustus zaaien.  Later zaaien levert vaak geen of een magere oogst op, vroeger zaaien en je kolen schieten door. 

 

Met mizuna, tuinkers, rucola en amsoi wacht je best tot september om te zaaien.  Later in het seizoen groeien deze gewasjes trager, waardoor ze minder snel doorschieten en meer blad aanmaken.

 

 

Om over na te denken (en iets mee te doen):

 

Als het klimaat zo doorgaat en we de komende jaren willen kunnen blijven genieten van ons winterse potje zelfgemaakte zuurkool zullen we maatregelen moeten treffen om de kolen vlot de zomer door te krijgen: het selecteren op droogteresistentie of op snellere groei zodat later op het seizoen geplant kan worden, maar ook het nemen van waterbesparende, teelttechnische maatregelen, zoals tijdig mulchen; het planten op wick-bedden (teelt in bak); extra goede bodemzorg (klei-humus-complex); tijdig aanaarden; water direct tot bij de wortels brengen (bv omgekeerde pet-fles in de grond)…

Schoolmoestuinbegeleiding

32 leden
sinds 18/06/2015
Schoolmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen de scholen uit groot-Gent hun moestuinervaringen, -foto's, -documenten,... met elkaar uitwisselen.  Zo kunnen jullie leren van elkaar, afspreken om elkaars schooltuin eens een bezoekje te brengen, een samenaankoop organiseren voor zaden en moestuinmaterialen, stoefen met de mooie oogst, zaden ruilen of met enkele scholen samen een heus oogstfeest organiseren!

Wil je meer info over schoolmoestuinbegeleiding? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!