The instant gardener...een moestuin op enkele uren?

The instant gardener...een moestuin op enkele uren?

Een schoolmoestuin in Gent. Hipper en meer gehypete kan het haast niet. Maar toch zitten zoveel mensen met de handen in het haar om eraan te beginnen. Een grote misvatting is dat je aan de moestuin begint ergens eind maart, begin april. Zeker in de schoolmoestuin is het dan wel heel erg snel eind juni en een superkort teeltseizoen. 

Eigenlijk is nu een prima moment om jouw moestuinplannen in alle rust op te zetten en uit te voeren. Mooie herfstige nazomerdagen, een overvloed aan boombladeren, snoeiafval, grassnippers en houthaksel. Voldoende vocht en een actief bodemleven. De perfecte omstandigheden om aan jouw moestuin te beginnen. 

Volle zon en uit de felle wind is een heerlijk plekje voor ons maar ook voor onze moestuin. De meeste éénjarige groenten zijn stevige zonnekloppers en genieten van de volle zon. Maar geen paniek ook in halfschaduw en zelfs schaduw zijn er mogelijkheden. Maar als je de keuze hebt ga dan maar voor zon. 

Moestuinbakken of vollegrond? Heel vaak start je in een schoolmoestuin van een verhard oppervlak, betontegels en aanverwanten. Geen ideale omgeving voor plantenwortels. Omdat de boel opbreken vaak een dure en intensieve klus is, kiezen veel scholen om een soort opbouw te realiseren. Groot voordeel van die opbouw is dat je een waanzinnig goed bodemmengsel kan laten aanvoeren en eigenlijk heel snel een zeer goede bodemkwaliteit als start in jouw moestuin kan realiseren. 

Of je jouw bakken nu maakt in gratis pallettenhout of heel duur stevig hout, voor de kwaliteit van jouw planten maakt dat niet uit. Zolang je maar onbehandeld hout gebruikt. In een ecologische tuin is ook geen plaats voor tropisch hardhout uiteraard. Gebruikte treinbielzen zijn populair maar echt geen goed idee door de uitlogende carboline. De hoogte kan je ook laten variëren maar een minimum is toch 40cm, zelf adviseer ik graag nog iets meer omdat dan ook kleinfruit en zelfs appeltjes en ander fruit mogelijk worden. 

Het is geen slecht idee om jouw bakken voor het vullen aan de hoeken en om de meter ongeveer te verstevigen met een verbindingsstukje. Grond kan stevig beginnen drukken op de bakken waardoor die uite lekaar geduwd worden. Wat heel mooi is en vlot werkt zijn ook betonplaten die je vroeger in veel tuinen zag en die op hun kant gezet worden en in de vier hoeken samengehouden worden door een houten verbindingsstuk. 

Welke grond moet er nu in die bakken? In de natuur is de beste bodemopbouw een soort lasagne in laagjes. Daarbij vind je de grofste, grote blokken onderaan en wordt de structuur steeds fijner en kruimeliger naarmaate je naar boven gaat. Een soort 'couscous' zeg maar. Hoe meer je naar boven komt, hoe fijner de structuur en uiteindelijk heb je een soort kaaskorst, een toplaagje van bodembedekkend organisch materiaal. Dat kan je kopen als hennepsnippers, vlasschroot, cacaodoppen, maar eigenlijk past in een ecologische tuin gewoon grasmaaisel of nog beter bladafval als bodembedekking. Net als in het bos. Alle kleine beestjes helpen om dat organisch materiaal aan te vallen, af te breken en om te zetten tot voeding voor jouw planten. 

En wat in volle grond?  Hebben moestuinbakken ook nadelen? Met een beetje geluk hebben jullie op school ook niet-verharde stukken waar nu wat fletse borders of platgelopen gras eigenlijk smeken om een opwaardering. Moestuinbakken zijn super maar op gewone volle grond een beetje overbodig. Toegegeven het oogt netjes, het is duidelijker waar moestuinbed en waar het pad is en hogere bedden zijn ook toegankelijker voor kinderen en rolstoelgebruikers. Dichterbij geeft meer zin om te tuinieren. 

Spitten of niet-spitten? In de bodem is alles waanzinnig goed geregeld, de anaerobe bacteriën leven dieper waar weinig zuurstof is en de aerobe leven op de plaats waar veel zuurstof zit. ideaal is dat in de luchtige bovenste 10 cm met veel goede structuur. Als je gaat diep spitten of ploegen ga je dit dus allemaal op zijn kop zetten. Veel werk en eigenlijk helemaal niet zo goed voor de bodem. Terwijl we een heel leger beestjes ter beschikking hebben die ons helpen bij die bodemopbouw. Wormen bijvoorbeeld vermengen de grond met organisch materiaal, fermenteren dat alles, verrjken het met miljarden micro-organismen, beluchten de grond en droppen alles netjes in de wortelzone. Doe het hen maar eens na als tuinier! O ja en alles ongeveer in één beweging. Door te spitten haal je heel dit natuurlijke verloop dus om zeep. 

Bekijk zeker het wormenfilmpje hieronder.

Als je vertrekt van een heel erg gecompacteerde grond (wat in de stad wel eens het geval kan zijn) kan spitten de enige optie zijn om weer wat lucht in de bodem te brengen. Ook zeer hardnekkige onkruiden als kweekgras, zevenblad, kruipende boterbloem bijvoorbeeld vragen om een doortastendere aanpak en best eerst alles loswoelen en manueel verwijderen. 

De truuk met het karton. Maar als je tijd hebt en nu aan je moestuin begint voor lente 2018 is er nog een zalig truukje. Zonder alles te moeten omspitten kan je op niet al te sterk gecompacteerde of veronkruide grond gewoon ook de bodem bedekken met grote vellen proper en onbedrukt karton. Dit zorgt ervoor dat de onkruiden afsterven en de wormpjes en het bodemleven de koolstaof in het karton met heel veel plezier de grond intrekken. Een echte boost voor het bodemleven. Ideaal geef je nog rijke compost van een naburig moestuinproject waar je hebt leren moestuinieren en composteren aan de grond voor je er karton op legt, dat helpt in de vertering van het karton. Gooi nu proper organisch materiaal op jouw karton. Hoe zuiverder en zonder onkruidzaden, hoe minder werk om te wieden later. Wees dus een beetje selectief in wat je te pakken kan krijgen. Gazonmaaisel, bladafval, oud hooi, natgeworden stro, mest met veel stro van een buur met paardjes of wat geiten, houtsnippers,... Wees een beetje voorzichtig met houtsnippers op de groentenbedden. Zelf gebruik ik die liever eerst in de composthoop of op de paden. 

Wees een beetje creatief met wat je in jouw omgeving te pakken krijgt. Zelfs wol kan je hiervoor gebruiken al duurt dat heel wat langer voor alles is opgenomen door de bodem. Geen aanrader voor de startende moestuin dus. 

Jouw moestuinlasagne heet met een duur Engels woord sheet mulching, de bodem bedekken in laagjes dus. Wil je een mooie organic look dan kan je met boomstronkjes alles deftig afboorden. Lege flessen of stenen, dakpannen, alles wat je te pakken krijgt en jouw creativiteit aanscherpt is bruikbaar om de bedden van de paden te scheiden. Nu wacht je gewoon de lente af. In de lente zal het grootste deel van jouw karton verdwenen zijn en kan je gewoon plantgoed planten in jouw nieuwe moestuin. Supersimpel toch! Hele fijne teelten als worteltjes vragen nog wat meer geduld maar in deze instant bedden kan je vlot aardappelen, pompoenen, en wat groter plantgoed als kolen kwijt. 

Of toch maar plastic? Plastic op de grond leggen in je moestuin doet stevig de wenkbrauwen van een ecotuinier fronsen. Het voordeel van het karton is dat het volledig wordt opgenomen in de bodem en je dus verder kan tuinieren. met dat plastic doek is het anders. Dit gebruik je enkel om de aanwezige hardnekkige onkruiden af te doden op de minst schadelijke manier namelijk door hen licht te ontnemen. Na enkele maanden (op tijd plannen en beginnen dus) kan je deze stevige plastic doeken (best geen worteldoek want dat laat nog teveel licht door en de plasticdraadjes vezelen uit) verschuiven voor een volgend te ontginnen stukje in jouw tuin. Even eenvoudig als doeltreffend! 

Nu voorbereiden wil dus zeggen dat je eens alles op zijn plek hebt gelegd, vooral kan lezen over het komende teeltseizoen en jouw planning in elkaar boksen en zaden verzamelen. Terwijl het weer slechter wordt kan je met een dampende kop pompoensoep genieten van de voorbereiding van het nieuwe seizoen terwijl jouw wormen als tuinarbeiders aan de slag gaan.

Schoolmoestuinbegeleiding

32 leden
sinds 18/06/2015
Schoolmoestuinbegeleiding

In deze groep kunnen de scholen uit groot-Gent hun moestuinervaringen, -foto's, -documenten,... met elkaar uitwisselen.  Zo kunnen jullie leren van elkaar, afspreken om elkaars schooltuin eens een bezoekje te brengen, een samenaankoop organiseren voor zaden en moestuinmaterialen, stoefen met de mooie oogst, zaden ruilen of met enkele scholen samen een heus oogstfeest organiseren!

Wil je meer info over schoolmoestuinbegeleiding? Stuur een mailtje naar info@gentklimaatstad.be.


Nieuws

Heb je iets aan te kondigen? Een leuk recept ontdekt of een blogpost die je wil delen? Een boeiend artikel ontdekt over voeding? Publiceer het hier!